نشانی: تهران، خیابان استاد مطهری، خیابان فجر (جم سابق)، کوچه نظری، پلاک 4
کدپستی: 48161-15887
تلفن: 88814288
دورنگار: 88841448
پست الکترونیک:
info@paymanonline.com
نقل مطالب فصلنامۀ پیمان تنها پس از هماهنگی با مسئولان فصلنامه، با ذکر کامل منبع (به صورت لینک کامل و ذکر نام مؤلف) و بدون هرگونه دخل و تصرف میسر است.

موزۀ کلیسای وانک اصفهان

نویسنده: زویا خاچاطور[1]

تاریخچۀ موزۀ کلیسای وانک

قدمت موزۀ کلیسای وانک، البته نه در شکل و وسعت کنونی آن، به بیش از صد سال، یعنی، سال  های1323ـ ‏‏1324ق/ 1905 ـ1906م، باز می  گردد. در این تاریخ، به کوشش و یاری طاطاووس هوهانیان، فرزند هاروتون هوهانیان، نویسندۀ کتاب ‏‏تاریخ جلفای اصفهان، اتاق  هایی در ضلع شمالی حیاط کلیسای وانک برای نگهداری و نمایش کتاب  ها، نسخه  های ‏خطی و اشیای تاریخی ساخته شد. این اتاق  ها تا1930م به طور هم  زمان به منزلۀ مرکز نسخ خطی و کتابخانه مورد ‏استفاده قرار می  گرفت.‏

بین 1309‏ـ‏1312ش/1930ـ1933م، سارکیس خاچاتوریان (1886ـ 1947م)، نقاش و هنرمند معروف ارمنی، که تحصیلکردۀ ‏اروپا بود، با توصیۀ پروفسور آرتور پوپ (1881ـ 1969م) و به دعوت دولت وقت ایران به اصفهان آمد تا نقاشی  های کاخ  های ‏اصفهان را مرمت کند. خاچاطوریان، پس از ورود به اصفهان، در جلفای نو اقامت گزید و به بازسازی نقاشی  های کاخ  های ‏چهلستون و عالی  قاپو و کپی  برداری از شماری از آنها پرداخت. او کپی  های خود را در تهران، پاریس، قاهره، نیویورک، اسلو، ‏استکهلم و برخی از دیگر شهرهای اروپایی به نمایش گذاشت و به این ترتیب، هنرشناسان غرب را با هنر نقاشی و معماری زیبای ‏مکتب اصفهان آشنا ساخت و شگفتی آنان را برانگیخت. وی در مدت سکونت خود در جلفا نقشی بسیار مهم در ‏پیشرفت و شکوفایی فرهنگ ارمنیان جلفا ایفا کرد. از جملۀ فعالیت  های او می  توان برگزاری کلاس  های نقاشی و ‏پیشنهاد تأسیس موزۀ کلیسای وانک و همکاری در بنیان  گذاری این موزه را نام برد.‏

در آن سال  ها، در ضلع شمالی محوطۀ کلیسای وانک، اتاق  هایی برای نگهداری کتاب  ها و نسخه  های خطی وجود داشت که با ‏راهنمایی خاچاطوریان با اعمال تغییراتی در آنها در 1309ش/1930م پایۀ موزۀ دیرآمناپرکیچ در این ساختمان نهاده ‏شد.

با توجه به اینکه کلیۀ امور مذهبی، اجتماعی و فرهنگی ارمنیان جلفا زیر نظر و به سرپرستی خلیفه  گری اداره می  شد، ‏بنابراین، می  بایست شورای خلیفه  گری با پیشنهاد خاچاطوریان موافقت می  کرد. با موافقت شورا اتاق  هایی که قبلاً محل نگهداری ‏کتاب  ها، نسخ خطی و اشیای تاریخی بود تعمیر و برای نمایش اشیا ویترین  ها و مانکن  هایی ساخته شد. سپس، به ‏همت و با همکاری استپان هانانیان و ماردیروس آبکاریان اشیای قدیمی، تابلوهای رنگ روغن، نسخه  های خطی و آثار ‏ارزشمندی که جلفایی  ها از اروپا و کشورهای آسیایی طی سیصد سال گذشته به ایران آورده بودند گردآوری و به موزۀ جدید ‏کوچک منتقل شد. (لازم به ذکر است که در حال حاضر از ساختمان مذکور به منزلۀ کتابخانۀ کلیسای وانک استفاده می  شود).‏

با گذشت چهل سال از زمان تأسیس موزه و با توجه به رشد و توسعۀ روزافزون صنعت جهانگردی در کشور، به ویژه، در شهر ‏اصفهان و اهمیت و لزوم حفظ میراث هنری و فرهنگ بومی ارمنیان جلفا شورای خلیفه  گری اصفهان در صدد برآمد تا دست به تأسیس موزه  ای ‏مطابق با اصول و مبانی روز زند. بنابراین، در پی جلساتی که شوراهای خلیفه  گری اصفهان و تهران در1347ش/ 1968م ‏برگزار کردند، تصمیم بر آن شد که با در نظر گرفتن موقعیت جغرافیایی و سیاسی جلفا موزۀ جدید در اصفهان و در شمال ‏محراب کلیسای وانک، بنا شود. در این جلسات، بودجه  ای معادل ششصد هزار تومان برای ساخت این بنا اختصاص یافت و ‏مسؤلیت طراحی و تهیۀ نقشۀ آن به مهندس اوژن آفتاندیلیانس محول شد. اجرای این نقشه پس از تأیید شورای خلیفه  گری ‏جلفا و ادارۀ کل فرهنگ و هنر در1348ش/ 1969م بر عهدۀ مهندس کشیشیان گذاشته شد.‏

مطابق نقشۀ مهندس آفتاندیلیانس موزۀ کنونی کلیسای وانک دارای دو طبقه است که مساحت طبقۀ اول آن600، طبقۀ دوم 525 و ‏زیرزمین آن 250 متر مربع است.‏

ساخت بنای موزه در1350ش/ 1971 م به اتمام رسید. به پیشنهاد پیشوای مذهبی وقت جلفا، خلیفه گارِگین ‏سارکسیان، از پروفسور آرپاک مخیتاریان، باستان  شناس و شرق  شناس ارمنی و مسؤل بخش اسلامی موزۀ سلطنتی ‏بروکسل، برای طبقه  بندی اشیا و موزه  آرایی دعوت به عمل آمد و ایشان نیز از 5 فروردین 1350ش/ 25 مارس1971م در جلفا مشغول به کار شد. پس از ‏اتمام کار پروفسور مخیتاریان، در 1مهر/ 23 سپتامبر همان سال، موزۀ قدیمی تعطیل و جا  به  جایی اشیای موزه شروع شد. هم  زمان ‏با این جا  به  جایی خلیفه گارِگین سارکسیان اطلاعیه  ای خطاب به کلیساها و جلفا  نشینان صادر کرد مبنی بر اینکه در ‏صورت تمایل اشیای قدیمی و با ارزشی را که در منازل و کلیساها نگه می  دارند به موزۀ کلیسای وانک اهدا کنند.‏

 

Click to enlarge
نمای بیرونی موزۀ کلیسای وانک

 

Click to enlargeClick to enlargeClick to enlarge
پلان طبقۀ اول موزه کلیسای وانکپلان طبقۀ دوم موزه کلیسای وانکپلان طبقۀ سوم موزه کلیسای وانک

 

سرانجام، در 2 آبان1350ش/  24 اکتبر1971م، ساعت هفت بعد از ظهر، موزۀ جدید با حضور استاندار اصفهان، پیشوایان مذهبی و نمایندگان ‏شوراهای خلیفه  گری اصفهان و تهران، نمایندۀ ارمنیان اصفهان و جنوب ایران در مجلس، روزنامه  نگاران و نمایندگانی از شهرهای ‏ارمنی  نشین ایران افتتاح شد. با توجه به تاریخ تأسیس موزۀ کلیسای وانک این کلیسا از پیشگامان موزه  داری در تاریخ ایران ‏محسوب می  شود.‏

 

طبقه بندی اشیای موزه

طبقه  بندی اشیای موزۀ کلیسای وانک چنین است که هر غرفه به صورت مجموعه  ای مجزا تعریف می  شود. اشیای موزه تا ‏حدود زیادی با مذهب، مراسم مذهبی و آداب و رسوم ارمنیان مرتبط است. پس از تأسیس موزه تا به امروز آثار بسیاری به موزه ‏اضافه شده به این ترتیب که یا شورای خلیفه  گری آنها را خریداری کرده یا از سوی شخصیت  های مختلف به موزه اهدا شده  اند. ‏در نتیجه، به مرور غرفه  های جدیدی به موزه اضافه شده که همگی سهمی عمده در تکمیل تاریخ صنایع بومی ارمنیان ‏جلفا بر عهده دارند.‏

 

بخش  های مختلف موزۀ کلیسای وانک

‏1. کتاب  ها و نسخه  های خطی

از جمله آثار بسیار نفیس موزه مجموعۀ نسخه  های خطی آن است که شامل تورات، انجیل و کتاب های مذهبی است. این ‏مجموعۀ با ارزش در دو غرفه به نمایش گذاشته شده:‏

الف) غرفۀ نسخه  های نگارش شده در جلفای اصفهان‏

ب) غرفۀ نسخه  های نگارش شده در کلیساهای ارمنستان. ‏

بیشتر این کتاب  ها دارای موضوعات مذهبی و اقتباس شده از انجیل مقدس و برخی از آنها نیز مربوط به اصول و مبانی ‏دینی و اخلاقی هستند. نقاشی  ها، تذهیب  ها و مینیاتورهای متعدد با زنده  ترین رنگ  ها هنر نقاشان و تذهیب  کاران ارمنی ‏را به نمایش می  گذارند. قدیمی  ترین نسخۀ خطی این مجموعه انجیلیاست متعلق به قرن دهم میلادی نوشته شده بر ‏روی پوست و جالب  ترین آنها قرآنی است ترجمه شده به زبان ارمنی متعلق به قرن هجدهم میلادی.‏ مرکز اسناد و نسخه  های خطی کلیسای وانک به سبب تعدد و تنوع کتاب  ها یکی از غنی  ترین مخازن ارمنیان در دنیا به شمار می  رود.‏

 

‏2. تابلوهای نقاشی و گچ  بری ‏

نمونه  هایی از تابلوهای گچ  بری به جا مانده از کاخ  های صفوی از دیگر اشیای گران  بهای این موزه است که حتی در دیگر موزه  های ‏ایران کمتر اثری از آنها می  توان یافت.[2]

تابلوهای نقاشی موزه نیز مجموعه  ای ارزنده از آثار هنری نقاشان اروپایی و ارمنی است. بیشتر این تابلوها ـ که بر روی کرباس، ‏پوست، چرم، فلز و شیشه کشیده شده   ـ دارای موضوعات مذهبی مانند تولد حضرت مسیح، رویدادهای زندگی آن ‏حضرت و حواریون ایشان، تمثال حضرت مریم و ... هستند. در کنار این تابلوها، تصاویری نیز از رجال ایرانی و چهره    های معروف ارمنی ‏بالباس های مخصوص ارمنیان جلفا دیده می  شود.‏

بخش بزرگی از تابلو های نقاشی موزۀ کلیسای وانک به آثار نقاش ارمنی، آبراهام گورگِنیان (1907 ـ1967م)، اختصاص دارد. گورگِنیان در ‏آثار خود نقوش سنگ  قبرهای موجود در گورستان  ها و محوطه  های کلیساهای جلفا را، که مربوط به سال های1600 ـ1950م ‏است، کپی  برداری کرده است.[3]

 

‏3. آثار فلزی

مجموعۀ آثار فلزی این موزه مشتمل بر زیورآلات طلا و نقره، کمربند، سینی، عودسوز، ظرف روغن مقدس و ... است که به ‏شیوه  های مختلفی مانند مشبک  کاری، ریخته  گری، ملیله  کاری و قلمزنی ساخته و با سنگ  های رنگارنگ قیمتی و نیمه ‏قیمتی مرصع  کاری شده. بخش عمدۀ این آثار مربوط به اشیای مورد استفاده در مراسم مذهبی کلیساست. ‏

 

‏4. منسوجات (دست  بافته  ها و رودوزی  های سنتی)‏

منسوجات موزه را می  توان به سه گروه تقسیم کرد:

الف) لباس  های مذهبی روحانیان ارمنی

به جرئت می  توان گفت نظیر این اشیا را، که از افتخارات هنرهای تزیینی خاص ارمنیان به شمار می  رود، در هیچ  یک از ‏موزه  های ایران نمی  توان یافت. لباس  های روحانیان با انواع پارچه  های زری و ترمه با دوخت  های سنتی، که متأسفانه بیشتر ‏آنها امروزه منسوخ شده، چشم بازدیدکنندگان را خیره می  سازد.‏

 

Click to enlarge
گردن آویز تزیین شده با شمایل حضرت مسیح و سنگ های قیمتی مخصوص روحانیان

 

Click to enlargeClick to enlarge
نمونه ای از ظروف مخصوص مراسم مذهبی در کلیسا، از جنس طلاقلاب کمر از جنس نقره و ملیله کاری شده

 

ب) قطعات پارچه ای مورد استفاده در مراسم کلیسا ‏

بنابر رسوم کلیسای ارمنی، در گذشته برای تزیین تمام اشیای کلیسا  از پارچه  هایی که به دست زنان سوزن  دوزی می  شد استفاده می  کردند. نمونه  هایی از این پارچه  ها  در این بخش به نمایش در آمده است.‏

 

Click to enlargeClick to enlargeClick to enlarge
کلاه و پوشش سوزن دوزی شدۀ روحانیان، مخصوص مراسم مذهبی، متعلق به قرن نوزدهم میلادی

 

ج)نمونه  هایی از پوشاک سنتی ارمنیان جلفا ‏

در این بخش، غرفه  هایی نیز به نمایش البسه (عروس، زن و تاجر جلفایی)، انواع کلاه، وسایل آرایش و سوزن  دوزی زنان، ‏نمونه  هایی از وسایل سفرۀ عقد و ... اختصاص داده شده که تا حدودی آداب و رسوم ارمنیان را به بازدیدکنندگان معرفی می  کند. لباس  های محلی ارمنیان جلفا نیز از زیباترین و بارزترین مشخصه  های فرهنگی و اجتماعی آنان به شمار می  رود. در ‏کنار این بافته  ها، تعدادی فرش و گلیم نیز با نقوش اصیل ارمنی وجود دارد.‏

 

‏5. ظروف سفالی و سرامیک

غرفۀ بزرگی در موزۀ کلیسای وانک به ظروف سفالی و سرامیک اختصاص داده شده. این ظروف از نظر نقش و موضوع از ‏تنوع فراوانی برخوردار هستند. در این مجموعه، ظروفی دیده می  شود که دارای جملات یا حروف اختصاری ارمنی هستند که ‏به سفارش شخصیت  های معروف یا بازرگانان ارمنی ساخته می  شدند.‏

 

‏6. آثار چوبی

این بخش شامل انواع ساعت، مبلمان، شمعدان، جعبه، صلیب، تابلوهای منبت  کاری و... است که از برجسته  ترین این ‏آثاربه سازها می  توان اشاره کرد. این بخش توجه بیشتر کسانی را که با موسیقی آشنایی دارند به خود جلب می  کند. تار ‏ساخت یحیی  خان (هوهانس آبکاریان)، تارساز معروف جلفایی، اثر شاخص این مجموعه است.‏

 

‏7. فرمان ها

از مجموعه پربار فرمان  های کلیسای وانک چند برگی در موزه به نمایش گذاشته شده است. این فرمان  ها متعلق به سده  های هجدهم و نوزدهم میلادی و موضوع بیشتر آنها دربارۀ مهاجرت ارمنیان، دادن امتیازهای تجاری و مذهبی به ارمنیان جلفا و چگونگی ‏گرفتن مالیات از اهالی و بازرگانان جلفاست.‏

قدیمی  ترین فرمان به تاریخ 972  ق/1564م، مربوط به شاه طهماسب صفوی است.این فرمان نشان می دهد که ارمنیان پیش از ‏مهاجرت عظیم خود به جلفای اصفهان نیز ارتباط فرهنگی و تجاری نزدیکی با شاهان صفوی داشتند.‏

 

‏8. صنعت چاپ

با مشاهدۀ این بخش از موزه تا حدودی با تاریخچۀ صنعت چاپ در جلفا آشنا می  شویم. نخستین کتاب  هایی که در ایران به ‏چاپ رسید به کوشش و همت جلفایی  ها بود. اولین چاپخانۀ ایران را پیشوای مذهبی کلیسای وانک،خاچاطور وارتابد ‏کساراتسی و شاگردان وی در کلیسای وانک دایر کردند. آنان خود دست به طراحی ماشین، کاغذ، مرکب و حروف  چاپ زدند و آنها را ساختند و در 1017ش/ 1638م نخستین کتاب خود را به نام ساقموس (زبور داوود) با مضمون و شرح حال پدران روحانی در 572 صفحه به ‏چاپ رساندند. این کتاب در حال حاضر در آکسفورد نگهداری می  شود و متأسفانه، نمونۀ موجود در کلیسای وانک فتوکپی این کتاب است. کتاب  های دیگری نیز در زمان خلیفه کساراتسی در این چاپخانه به چاپ رسیده از جمله کتاب ‏هارانتس وارک[4] دربارۀ سرگذشت پدران روحانی در 705 صفحه در1641م؛ خورهرداتِتر،[5] کتابچۀ دعای خاص، در 48 ‏صفحه، در 1641م؛ و ژاماگیرک،[6] کتاب دعاها و سرودهای کلیسایی، در 695 صفحه. این کتاب  ها در موزۀ کلیسای ‏وانک موجودند.‏

تنها آثار به جای مانده از اولین چاپخانه تعدادی حروف فلزی است. در کنار این مجموعه کتاب  هایی که اولین بار در نقاط ‏مختلف دنیا به زبان ارمنی چاپ شده نیز به چشم می  خورد.‏

 

‏9. غرفۀ یپرم خان

این غرفه شامل وسایل شخصی، عکس  ها و مکاتبات شخصی یپرم  خان ارمنی، از سرداران انقلاب مشروطیت ایران، است که ‏نقشی مهم در این انقلاب داشت. اشیای این غرفه در 1974م به موزه اهدا شده است.‏

 

Click to enlarge
تصویر اتاق یپرم خان

 

Click to enlargeClick to enlarge
چکمه های یپرم خانروبان های گل روز تشیح جنازه یپرم خان

 

10.غرفۀ نژادکشی ارمنیان در 24آوریل1915م

مجموعۀ این بخش شامل کتاب  های منتشر شده دربارۀ نژادکشی ارمنیان به زبان  های مختلف، نمونه  هایی از مکاتبات ‏سلاطین عثمانی، نقشۀ پراکندگی کشتار ارمنیان در شهرهای ارمنستان غربی، تصاویر ویدیویی کشتار وحشیانۀ ارمنیان به دست ترک  های ‏عثمانی و تظاهرات گستردۀ مردمی روز 24 آوریل در شهرهای ارمنی  نشین ایران است. این غرفه در2001م با کوشش و ‏همکاری شورای خلیفه  گری اصفهان و مؤسسۀ ترجمه و تحقیق هور تهران تأسیس شده است.‏

 

‏11. مسکوکات

سکه  های موزۀ کلیسای وانک را می  توان به سه گروه تقسیم کرد. این سکه  ها، که در 1970م به موزه اهدا شده، شامل‏ ‏ الف) سکه  های قبل از تاریخ، ب) سکه  های دوران اسلامی و‏  ج) سکه  های پادشاهان کیلیکیه است. ‏

 

‏12. غرفۀ جمهوری ارمنستان دربین سال های 1918 ـ1920 م

ارمنستان پیش از آنکه بخشی از اتحاد جماهیر شوروی سابق شود بین سال  های1918 ـ 1920م به استقلال رسید. نمونه  هایی از مدارک رسمی دولتی، که در این تاریخ مورد استفاده بوده  ، در این غرفه به نمایش گذاشته شده است از جمله ‏گذرنامه  ها، تمبرها، اسکناس  ها، سکه  ها و اوراق مربوط به کمک مالی ارمنیان جلفا به دولت تازه  تأسیس ارمنستان در آن‏تاریخ.

 

Click to enlargeClick to enlarge
رسید کمک های مردمی ارسال شده از ایران به جمهوری تازه تأسیس ارمنستانتصویر ورود هوسپ آرقوتیان، سفیر ارمنستان در ایران، به کلیسای وانک

 

Click to enlarge
تصویر گذرنامۀ یک خانوادۀ ارمنی در زمان استقلال ارمنستان

 

این غرفه در1975م افتتاح شده و مهـم  تریـن بخـش آن بخـش وسایـل شخصی ایشخان هوسپ آرقوتیان، سفیر ‏ارمنستان در ایران، است که شامل وسایل شخصی وی مانند عکس، عصا، انگشتر، اوراق شخصی و ... می  شود.‏

اما معروف ترین شیئ موزه که هر گردشگری ذوق دیدن آن را دارد تار مویی است متعلق به دختری هجده ساله که واهرام ‏هاکوپیان جمله  ای از کتاب تورات را به زبان ارمنی با قلمی از جنس الماس بر روی آن نوشته. این اثر در 1975م به ‏موزه اهدا شده و بازدیدکنندگان می  توانند این نوشته را با میکروسکوپی که به همین منظور در محل تعبیه شده است ‏ببینند.‏

در1977م در بخش ورودی موزه دو تندیس تعبیه شد که یکی از آنها متعلق به مسروپ ماشتوتس، پدیدآورندۀ حروف الفبای ارمنی ‏در قرن پنجم میلادی و دیگری متعلق به خاچاطور کساراتسی، مؤسس چاپخانۀ کلیسای وانک درقرن هفدهم میلادی است. این تندیس  ها اثر ‏هنرمند مجسمه  ساز ارمنی، زاون آیوازیان، هستند.‏

و در پایان، همۀ ما می  دانیم که انسان موجودی فراموش  کار است. فراموشی در ذات او و لازمۀ حیات اوست اما به همان اندازه که آدمی به ‏فراموشی نیازمند است به یادآوری هم نیاز دارد و رسالت یک هنرمند نیز جز این نیست که برای به یادسپاری آنچه برای ‏انسان  ها ارزشمند است تلاش کند. مکتب هنری جلفا هم گویای این واقعیت است که نیاکان ما سختی  ها و مشقت  های ‏مهاجرت و غربت را به فراموشی سپردند اما بناها، آثار مختلف هنری و موزه  ای پدید آوردند تا حضور خود را در تاریخ ایران ‏جاودانه سازند و فرهنگ و هنر ارمنی را در حافظۀ آیندگان یادآور شوند.‏

تاکنون، شاید صدها مطلب، مقاله و کتاب دربارۀ تاریخ صفویه، اصفهان، ارمنیان، جلفا، مهاجرت ارمنیان و بناها و نقاشی  های ‏آنان نوشته شده اما تا به حال کمتر کسی سعی در شناسایی و معرفی آثار و اشیای منقول هنری، صنایع دستی و هنرهای ‏تزیینی ارمنیان جلفا داشته است.‏

جلفای قدیم با فرهنگ پیشرفتۀ خود دارای صنایع دستی منحصر به فردی بود که نمونه  های آن را در آثار هنری، تنوع نقش و ‏نگارها و درهمبافتگی ظریف مواد و گوناگونی درون  مایه  های تزیینی باز می  یابیم که همگی حکایت از وجود هنرمندانی خلاق و ‏پویا دارد.‏

شناسایی آثار فرهنگی و هنری موجود در موزه سبب خواهد شد تا به ارزش و حساسیت این آثار پی بریم، با شاخص  های ‏نگهداری آنها آشنا شویم و بیش از پیش در حفظ و حراست از آنها کوشا باشیم.‏

شناسایی اشیای فراموش شده در انبارها، منازل، مدارس و کلیساها، که یادگارهایی از فرهنگ گذشته  اند، روح و جان تازه  ‏ای در کالبد آنها خواهد دمید. زنده شدن این یادگارهای ارزشمند گذشته سبب بازگشایی موزه  های تخصصی دیگری در دیگر ‏شهرهای ارمنی  نشین ایران خواهد شد. شاید روزی در بین این اشیا آثاری منحصر به فرد شناسایی شود که به منزلۀ آثار ‏ملی و چه بسا جهانی به نام ارمنیان به ثبت رسد.‏

موزۀ کلیسای وانک با داشتن بیش از 850 اثر تاریخی ـ فرهنگی و فضایی منحصر به فرد همواره مورد توجه گردشگران داخلی و خارجی بوده و هست. این موزه، طی دهه  های گذشته یکی از معتبرترین و مشهورترین نهادهای فرهنگی شهر ‏اصفهان بوده که همه ساله مورد بازدید علاقه  مندان بی  شماری قرار می  گیرد.‏

اکنون که قریب چهارصد سال از سکونت ارمنیان در جلفای نو می  گذرد و این شهر تبدیل به محله  ای در دل شهر اصفهان ‏شده هنوز هم جلوه و شکوه فرهنگی خاص خود را داراست. کلیساها، محله  های قدیمی و ساکنانی با آداب و رسوم و ‏فرهنگ خاص خود عناصری  اند که به این جلوه و شکوه کمک می  کنند.‏

امیدواریم موزۀ کلیسای وانک، به منزلۀ یک موزۀ خصوصی متعلق به اقلیت  های مذهبی ساکن در ایران، همچنان مورد توجه ‏گردشگران  ایرانی و خارجی باشد تا مرکزی ایجاد کند برای تحقیق و حضور محققان به گونه  ای که موزه به منزلۀ یک مرکز علمی ـ ‏تحقیقاتی مطرح شود. ‏

 

پی‌نوشت‌ها:

1- کارشناس ادارۀ کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی اصفهان.‏

2- کاخ  هایی مانند آیینه خانه، هفت دست، نمکدان  و ...که در دوران حاکمیت ظل السلطان، فرزند ناصرالدین شاه قاجار، حاکم ‏وقت اصفهان، ویران شدند.‏

3- در همین شماره از فصلنامه مقاله  ای مفصل دربارۀ آبراهام گورگِنیان به چاپ رسیده است.

4- ‎‎Harants vark

‎‎5-  Khorhrdatetr

‎‎6-  Jamagirk

 

منابع:

بخش اسناد کليساي وانک.

بايگاني عکس موزة کليساي وانک 




نقل مطالب فصلنامۀ پیمان تنها پس از هماهنگی با مسئولان فصلنامه، با ذکر کامل منبع (به صورت لینک کامل و ذکر نام مؤلف) و بدون هرگونه دخل و تصرف میسر است.
Copyright © 2008-2014 Payman Cultural Quarterly Journal | Design and Developed by Narek Hartunian & Narbeh Bedrosian
تعداد بازدید: 16708