نشانی: تهران، خیابان استاد مطهری، خیابان فجر (جم سابق)، کوچه نظری، پلاک 4
کدپستی: 48161-15887
تلفن: 88814288
دورنگار: 88841448
پست الکترونیک:
info@paymanonline.com
نقل مطالب فصلنامۀ پیمان تنها پس از هماهنگی با مسئولان فصلنامه، با ذکر کامل منبع (به صورت لینک کامل و ذکر نام مؤلف) و بدون هرگونه دخل و تصرف میسر است.

آرِگ مگردیچیان چهره ای ماندگار در عرصۀ مهندسی ایران

نویسنده: ادوارد هاروتونیان

مهندس آرِگ مگردیچیان (1306ـ1393ش) را می  توان بنیان  گذار درس بارگذاری و طراحی  سازه  های فولادی به شیوۀ ‏نوین در

Click to enlarge
مهندس آرِگ مگردیچیان

 ایران شمرد، درسی که وی سال  ها تدریس آن را در دانشگاه  های تهران، دانشکدۀ پلی تكنیك (دانشگاه امیركبیركنونی) و دانشكدۀ ‏فنی تبریز به عهده داشت.‏ او وقت خود را مصروف پژوهش  های علمی و نگارش مقاله و کتاب   می  کرد. کتاب  ‏های متعدد او در مهندسی  سازه سال  ها از مراجع معتبر دانشجویان و مهندسان به شمار می  رفته و همچنان، از اعتبار ویژه  ای ‏برخوردار است. کتاب  های طرح و محاسبۀ ایستایی (در سه جلد)، دینامیک سازه  ها و  مهندسی زلزله، قاب  های ‏شیب  دار و قوسی فلزی، زلزله و شکل  پذیری سازه  های بتن آرمه و کتاب  های دیگر ثمرۀ پژوهش  های روزآمد ‏او و ارتباط وی با علوم و فناوری روز و علاقۀ ذاتی او به انتقال دانش خود به نسل جوان کشور بوده است.‏

 

***

آرِگ مگردیچیان در مهر 1306ش/ 1 اکتبر 1927م در محلۀ عزیزخان (کوچۀ پاریس)‏تهران به دنیا آمد. او ‏کوچک  ترین فرزند خانواده بود. سال  های نخستین تحصیل او هم  زمان شد با انحلال و تعطیل مدارس ارمنی كشور در ‏دوران حكومت رضاشاه پهلوی که شش سال (1315 ـ 1321ش) به درازا کشید و به محرومیت كودكان و نوجوانان ارمنی از ‏آموختن زبان مادری و آشنا شدن با فرهنگ ملی و قومی خود منجر شد. آرِگ نیز با محرومیت از تحصیل در ‏مدارس ارمنی تحصیلات ابتدایی را در دبستان مهر و تحصیلات متوسطه را در دبیرستان  های فیروزبهرام و البرز گذراند.‏

وی پس از پایان دبیرستان به دانشكدۀ فنی دانشگاه تهران راه یافت و در 1330ش دورۀ مهندسی راه و ساختمان را با رتبۀ اول در مقطع کارشناسی ارشد به پایان رساند و موفق به دریافت بورس تحصیلی از دانشگاه ایلینویز امریكا شد. ‏مگردیچیان دورۀ كارشناسی ارشد دانشگاه ایلینویز را نیز در رشتۀ مهندسی سازه با رتبۀ ممتاز گذراند. وی پس از بازگشت ‏به ایران به تدریس و تحقیق در دانشگاه مشغول شد.‏

 

Click to enlarge
مهندس مگردیچیان (نفر نشسته در وسط) در جمع دانش آموختگان دانشگاه پلی تکنیک

 

مهندس آرِگ مگردیچیان از 1348ش به عضویت هیئت علمی دانشگاه پلی  تکنیک تهران برگزیده شد. وی در کنار فعالیت  های دانشگاهی در پیشرفت مهندسی کشور سهم بسزایی داشته است. موارد زیر از مهم  ترین فعالیت  های وی به شمار می  رود: ‏

‏1. ریاست گروه تألیف و تحقیق آیین  نامۀ 519 (نخستین آیین  نامۀ بارگذاری ساختمان  در ایران)‏

‏2. عضویت در هیئت مؤسس انجمن ایرانی مهندسان محاسب ساختمان‏

‏3. ریاست انجمن ایرانی مهندسان محاسب ساختمان‏

‏4. عضویت در شورای تدوین مبحث دهم مقررات ملی ساختمان‏

‏5. تدوین مبحث دهم مقررات ملی ساختمان

‏6. طراحی و محاسبات انواع سازه  های بلند‏ و مخازن

‏7. تهیه و تدوین روش  های طراحی و محاسبات مخازن و دیگر سازه  ها‏

‏8. طراحی سازه  های صنعتی خاص مانند دریچه  های سدها ، دکل  های ماکرو ویو و غیره‏

‏9. همکاری در تدوین استانداردهای بخش ساختمان.‏

مگردیچیان پس از سال  ها حضور مؤثر در عرصۀ مهندسی کشور، در 1360ش به امریکا رفت و در لوس  آنجلس اقامت گزید  اما ارتباط او با همکاران و دانشجویانش همچنان برقرار ماند. وی در امریکا  به تقاضای همکاران ‏پیشین خود دست به تدوین مبحث دهم «مقررات ملی ساختمان» زد. از آن پس، بارها به دعوت مسئولان دانشگاهی برای ‏شرکت در همایش  ها و سخنرانی  های علمی به تهران بازگشت و ثمرۀ مطالعات خود را در اختیار مهندسان و مشتاقان ‏قرار داد. مهندس آرِگ مگردیچیان روز 12 مرداد 1393ش / 3 اوت 2014م پس از یک دورۀ درازمدت بیماری در لوس  آنجلس درگذشت.‏

 ***

در روز 28 مهرماه 1393ش، به یاد مهندس آرِگ مگردیچیان مراسم یادبود و بزرگداشتی در تالار همایش  های مركزی دانشگاه ‏امیركبیر، برگزارشد. مراسم بزرگداشت از سوی استادان و دانشجویان دانشگاه صنعتی امیركبیر  با همکاری  شماری از  ‏نهادهای فنی و مهندسی كشور برگزار شد. سندیكای شركت  های ساختمانی ایران، جامعۀ مهندسان مشاور ایران، سازمان ‏نظام مهندسی ساختمان، مركز تحقیقات راه و مسكن و شهرسازی وزارت راه و شهرسازی، دانشكدۀ فنی، كانون مهندسین ‏فارغ  التحصیل دانشكدۀ فنی دانشگاه تهران، انجمن ایرانی مهندسین محاسب ساختمان، انجمن سازه  های فولادی ایران و ‏انجمن فارغ  التحصیلان دانشگاه تبریز در شمار نهادهایی بودند که در برگزاری این مراسم همکاری داشتند. ‏

 

Click to enlargeClick to enlarge
پوستر مراسم بزرگداشت

 

پیش از شروع مراسم، هیئت برگزاركننده و گروهی از استادان و مهمانان در آزمایشگاه در دست تأسیس مقاومت ‏مصالح و تحقیقات سازۀ دانشكدۀ عمران و محیط زیست دانشگاه امیركبیر حضور یافتند و طی مراسمی آزمایشگاه را به نام ‏مهندس آرِگ مگردیچیان نام  گذاری و از لوح نصب شده رونمایی كردند.‏

 

Click to enlarge
لوح نصب شده در ورودی آزمایشگاه

 

در مراسم بزرگداشت، جمع کثیری از دانشجویان، همکاران و یاران شادروان مهندس آرِگ مگردیچیان و بسیاری از مدرسان ‏و دانشجویان کنونی نیز، که استاد را از طریق کتاب  هایش می  شناختند، حضور داشتند. دکتر کارن خانلری، نمایندۀ ارمنیان ‏تهران و شمال در مجلس شورای اسلامی و گروهی از اعضای انجمن معماران و مهندسان ارمنی ایران و انجمن ‏دانشگاهیان ارمنی ایران نیز در تالار حاضر بودند. حضور مهندس علی اکبر معین فر، پیش  کسوت جامعۀ مهندسی ایران، ‏وزیر اسبق نفت، رئیس اسبق سازمان برنامه و بودجه و دوست و همكار قدیمی و هم  كلاسی مهندس مگردیچیان در ‏دانشكدۀ فنی، بر شکوه هرچه بیشتر این مراسم می  افزود.‏

در آغاز مراسم دكتر معتمدی، رئیس دانشگاه امیركبیر، ضمن قدردانی از آن استاد فقید و گرامیداشت یاد و خاطرۀ او ‏پیشرفت  های دانشگاه امیركبیر را مرهون تلاش  های استادانی چون مهندس مگردیچیان دانست.‏

 

Click to enlarge
مهندس معین فر و همراهان

 

مهندس علی اکبر معین فر نیز طی سخنانی مهندس مگردیچیان را از ماندگارترین چهره  های مهندسی این مرز و بوم خواند. وی با اشاره به 67 سال پیشینۀ آشنایی، دوستـی و همـكاری بـا شــادروان مگردیچیـان از فعالیت  های مشترکشان ‏در زمینه  های گوناگون سخن گفت، فعالیت  هایـی چـون تدوین آیین  نامه  های فنی بـرای مـؤسسـۀ استاندارد و تـحـقیقـات ‏صنـعتـی در كشـوری كـه هیـچ استــانــداردی نـداشـت و حـاصل آن آییـن  نامــۀ شمارۀ 519 در استاندارد مـصالــح و بـارگــذاری ‏ساختمان  ها بود. وی گفت: «مگردیچیان از همكاران پركار و علاقه  مند كمیسیون  های تدوین آیین  نامه  ها بود. در این آیین  نامه، مسئلۀ ایمنی ساختمان  ها در برابر زلزله گنجانده شد كه تازگی داشت و به تدریج، در دفاتر مهندسی جایگاه خود را ‏پیدا كرد».‏

مهندس معین فر سپس از سال  های جدایی گفت: «مهندس مگردیچیان به دنبال مشكلاتی كه پس از انقلاب برایش ‏پیش آمد به خارج از كشور رفت و پس از چند سال اقامت در خارج، طی نامه  ای برای تدوین مقررات ملی ساختمان ـ ‏مبحث ساختمان  های فلزی ـ از ایشان دعوت به همكاری شد. با این نامه وی دست به كار شد و در مدتی كوتاه آیین  نامه را آماده كرد و فرستاد. از آن پس چندین بار به ایران آمد و مورد استقبال و تشویق قرار گرفت. در تدوین این آئین  ‏نامه بحث پول مطرح نبود، عشق بود. او استادی بود که در كلاس نیز  همین عشق را داشت. در كارهای مهندسی نیز همین طور ‏بود».‏

 

Click to enlargeClick to enlarge
 

 

سخنران بعدی، دكتر اخوان لیل آبادی، از مهندس مگردیچیان به عنوان استادی فرزانه و معلمی پرتلاش و دلسوز یاد ‏كرد و افزود: «بیشتر مهندسان عمران چه حضوری و چه از طریق كتاب  های آن استاد از دانشجویان او بوده  اند». وی گفت كه ‏مدت سیزده سال در جوار استاد عالی  قدری چون مگردیچیان بوده و خود را شاگرد كوچك او می  داند. او ادامه داد: «حضور استاد ‏مگردیچیان در دانشكدۀ پلی تكنیك و آثاری كه منتشر می  كرد سبب جذابیت و محبوبیت دانشكده شد. تدوین آیین  نامۀ 519، كه استاد سهم بزرگی در آن داشت، آشفتگی و نابسامانی موجود در زمینۀ بارگذاری ساختمان  ها را از بین برد». ‏دكتر لیل آبادی، ضمن بر شمردن خصوصیات استاد، وی را فردی نكته  سنج، دقیق و با حوصله خواند كه همواره ‏برای رسیدن به كنه مطالب می  كوشید. وی گفت:« وقتی از استاد پرسیدم كه آیا این دقت و حوصله ذاتی است؟ او پاسخ ‏داد كه خیر، اكتسابی است و تعریف كرد كه در نوجوانی، در سه ماهۀ تابستان، به كارگاه زرگری پدر می  رفت و زرگری می  ‏كرد. او به این كار علاقه  مند شد و سرگرمی  او شد و تا وقتی پدر در قید حیات بود به كارگاه او می  رفت. استاد می  گفت که این ‏خصوصیات در او به همین دلیل به وجود آمده است».

دکتر لیل آبادی در پایان افزود:« مهندس مگردیچیان عاشق ‏فضای دانشگاه بود و با آنکه دفتر خصوصی داشت بیشتر اوقات خود را در دانشگاه می  گذراند».‏

مهندس خوانساری، دبیر کل سندیکای شرکت  های ساختمانی، که پنجاه سال پیش دانشجوی مهندس مگردیچیان بود، ‏گفت:« ایشان رشتۀ طراحی و بارگذاری سازه  های فولادی را تدریس می  کردند و کلاس درس استاد از بهترین کلاس  ها ‏بود. صداقت و دانش او برای همه ارزنده بود. ایشان حدود سی سال سابقۀ تدریس در زمینۀ ساختمان  های فلزی و محاسبۀ ‏ساختمان  ها در برابر زلزله و بیش از 22 جلد کتاب و تعداد زیادی مقالات منتشر شده در کارنامۀ خود دارند».‏

دکتر زاهدی، رئیس انجمن مهندسان محاسب ایران، نیز در سخنانی گفت: «مهندس مگردیچیان یکی از بنیان  گذاران انجمن ‏مهندسان محاسب در 1348ش بوده است و تا اوایل دهۀ 1360ش، که در ایران حضور داشت، همواره پشتیبان انجمن بود. دو دوره ‏نیز ریاست هیئت مدیرۀ انجمن را به عهده داشت. بعدها نیز با ارائۀ مقاله یا شرکت در کمیسیون  ها همواره در کنار ‏انجمن ماند. آنچه مهندس مگردیچیان را شاخص کرد این بود که ایشان یکی از تأثیرگذارترین مهندسان سازۀ کشور ‏بوده است».

دکتر زاهدی همچنین گفت که استاد دو خصوصیت برجسته داشتند: «اول استادی ایشان بود که توانست شاگردان بسیاری ‏را به جامعه تحویل دهد، شاگردانی که همه از او تعریف می  کنند و این در سایۀ داشتن اطلاعات بِروز مهندسی و قدرت ‏انتقال او بود. قدرت انتقال از خصوصیات اصلی او بود و این هنر است. خصوصیت دوم نشریات استاد بود. در دانشگاه  های ‏ما خط فکری بر محور ریاضیات است. در مهندسی فیزیک بر ریاضیات غالب است، چیزی که در کتاب  های استاد نیز دیده ‏می  شود». وی افزود: « استاد مردی سلیم  النفس و از افراد بی  نظیری بود که فقدانش را همیشه احساس خواهیم کرد».‏

دکتر صانعی نژاد، از دانشجویان نمونۀ زنده یاد مگردیچیان، گفت: «علاوه بر خصوصیاتی که دکتر زاهدی برشمردند استاد ‏ویژگی دیگری نیز داشت و آن عشق بود. ایشان عشق به یاد دادن داشتند. بسیار وطن  پرست و عاشق این آب و ‏خاک بودند».‏

دکتر مظلومی، نمایندۀ انجمن سازه  های فولادی، گفت: «سال 1361 استاد مگردیچیان از سوی انجمن سازه  های فولادی ‏به پاس پشتکار و خدمات علمی در زمینۀ سازه  های فولادی عنوان چهرۀ برجستۀ ساختمان  های فولادی کشور را ازآن خود کرد». ‏

سخنران دیگر، دکتر مکنون، نیز با اشاره به  نقش استاد در حرفۀ مهندسی گفت: «ایشان فراتر از تدریس در کلاس نقش ‏آفرین بودند». ‏وی سپس به پوستر بزرگ روی صحنه نزدیک شد و به نام همۀ دانشجویان استاد و به احترام خدمات او دست وی را روی ‏پوستر به طور نمادین بوسید. ‏

دکتر بدیع، نمایندۀ نظام مهندسی ساختمان، مهندس مگردیچیان را استادی با کارنامه  ای از جنس آفتاب نامید که جز کار ‏نیک نکرد و گفت کارهای نیک او در آن جهان دیده خواهد شد.‏

دکتر عسگری، آخرین سخنران مراسم، نیز با برشمردن سجایای مهندس مگردیچیان گفت: «ایشان جوّ مهندسی را به کلاس آوردند ‏و فیزیک کار را به دانشجویان نشان دادند». وی افزود که استاد در کنار حس مهندسی احساسی لطیف و به موسیقی ‏کلاسیک تسلط کامل داشت.‏

 

Click to enlarge
 

 

در مراسم بزرگداشت زنده یاد مهندس مگردیچیان از اساتید برجسته و پیش  کسوت، که از همکاران و دانشجویان ایشان ‏بودند، با اعطای لوح سپاس قدردانی شد.  ‏

در پایان، پیام  های  انجمن معماران و مهندسان ارمنی ایران و کانون فارغ  التحصیلان دانشکدۀ فنی دانشگاه تبریز به ‏مناسبت درگذشت و بزرگداشت این استاد بزرگوار قرائت شد. 




نقل مطالب فصلنامۀ پیمان تنها پس از هماهنگی با مسئولان فصلنامه، با ذکر کامل منبع (به صورت لینک کامل و ذکر نام مؤلف) و بدون هرگونه دخل و تصرف میسر است.
Copyright © 2008-2014 Payman Cultural Quarterly Journal | Design and Developed by Narek Hartunian & Narbeh Bedrosian
تعداد بازدید: 88510